Project 1 – Klein-Formaat Reeks

Inleiding

De betekenis van portretkunst (uitstraling van het portret) is vaak verbonden met de kunstenaar. Tijdens het schilderproces sluipt er ook een verhaal in het beeld dat zich op het einde laat lezen.

De geschilderde portretten illustreren een omschrijving van een karakteristieke houding, expressie van het gezicht,  lichtinval, toonwaarden, compositie en schriftuur  in relatie tot specifieke en of doorslaggevende historische gebeurtenissen in het leven van de First Lady.

Het benadrukken van een of meerdere van deze bovenstaande aspecten is een toevoeging aan de realistische weergave van het portret van de First Lady.

Beeldonderzoek en Kenmerken

Onderzoek naar uiterlijke kenmerken met aandacht voor de historische achtergrond en heersende actualiteit tijdens ambtstermijn.

  • Karakteristieken in emotie en passies.
  • Een beeldverhaal waar de zeggingskracht van de First Lady centraal staat. Bewondering wordt verwondering in een nieuw beeld. 
  • Herkenbare portretten met ruimte tot verbeelding.
  • Door diverse stijl elementen of bepaalde schriftuur te accentueren onderscheiden de portretten zich van elkaar in expressie.
  • Persoonlijke ‘signatuur’, al-dan-niet in het beeld, maakt het portret van de First Lady meer ‘aanwezig’.
  • Chronologische voorstelling
  • Techniek: Oost-Indische inkt op papier
  • Formaat: 18,2cm x 15cm

Portretten

Aanvullend

Bijhorende beschrijving is, in samenwerking met tekstschrijver Lynn Hiel, een vertaling van beeld naar verhaal en aanvoelen tijdens het schilderprocess. Het registreert ook mijn persoonlijke artistieke interpretatie verweven met inzicht of emoties. Daardoor kan de toeschouwer een breder beeld naar gelijkenis of gebeurtenis vormen, waarbij herkenbaarheid en authentieke weergave van het geschilderde portret een primaire rol speelt.

Nancy Reagan
First Lady van 1981 tot 1989
40ste President: Ronald Reagan

In tegenstelling tot de officiële portretten van veel andere first ladies, toont Nancy Reagan’s Witte Huis-portret haar openhartig zonder voorbehoud. Haar lippen zijn enigszins gescheiden, wat een zekere openheid en directheid in haar uitdrukking suggereert. Deze unieke eigenschappen van haar glimlach zijn centrale thema’s in het FLOTUS-portret van Nancy Reagan.

De waarnemer merk ook een diffuse lichtaura op dat uit de schouders van Nancy Reagan komt en zich uitstrekt rond haar portret. Deze lichtgevende gloed symboliseert haar uitstraling zowel in termen van haar uiterlijk als in de binnenruimtes van haar karakter.

Ze had interesse in mode. Haar scherp gevoel voor stijl werd destijds vaak vergeleken met dat van de beruchte en glamoureuze first lady Jacqueline Kennedy. De elegantie die Nancy naar buiten projecteerde, strekte zich ook uit tot een innerlijke schoonheid. De lichtcirkel symboliseert de liefde en toewijding voor haar man Ronald Reagan. Tijdens haar termijn als first lady werd algemeen gezegd dat Nancy Reagan achter de schermen een vrij grote invloed had op de politiek van haar man. Soms werd ze zelfs bekritiseerd vanwege de titel die ze voor zichzelf koos, ‘Assistent van de president.’ Het publiek was van mening dat ze te dicht bij de president stond. Nochtans, als men herinneringen aan de termijn van haar man als president leest, lijkt het erop dat ze Ronald Reagan altijd als de held heeft gezien. Er wordt gezegd dat de toespraken van Ronald Reagan krachtiger en dynamischer waren toen Nancy Reagan naast hem stond.

In de schemerjaren, waarin haar man werd getroffen door de slopende effecten van de ziekte van Alzheimer, zorgde Nancy Reagan voor hem met de liefde en toewijding die hen wederzijds hadden ondersteund tijdens hun reis door het leven. Na de dood van Ronald Reagan steunde Nancy Reagan haar zoon Ron Reagan Jr. op de Democratische Nationale Conventie van 2004, waar hij zijn steun uitsprak voor het opheffen van de beperkingen uit het Bush-tijdperk op federaal gefinancierd embryonaal stamcelonderzoek, waarvan hij een remedie of nieuwe behandelingen voor de ziekte van Alzheimer verwachtte. Hij zei: ‘We kunnen kiezen tussen de toekomst en het verleden, tussen rede en onwetendheid, tussen echt medeleven en louter ideologie.

Wie het werk goed bekijkt, zal een tweede grijs silhouet opmerken langs de omtrek van het portret van Nancy Reagan; wat in wezen resulteert in een dubbelportret. Deze vage schets doet denken aan Nancy Davis, het pseudoniem dat Nancy Reagan tijdens haar jaren als acteur gebruikte. Na een carrière van elf films beëindigde Nancy haar filmcontract om zich te wijden aan haar man en haar kinderen. Het silhouet symboliseert het vervagen van Nancy Davis toen ze stopte met acteren en haar rol als Nancy Reagan op zich nam.

Verder kijkend naar de context van het portret, merkt de oplettende waarnemer ook ronde cirkels in de lucht op. Deze stippen vertegenwoordigen parachutespringers tijdens oorlogstijd die van hoog in de lucht naar de aarde afdalen. Gedurende haar ambtstermijn als first lady was Nancy Reagan toegewijd om ervoor te zorgen dat Vietnam-oorlogsveteranen en hun families de diensten, zorg en voordelen ontvingen die ze nodig hadden en verdienden. Ze pleitte ook voor betere gezondheidszorg voor andere kwetsbare segmenten van de samenleving, waaronder ouderen en kinderen met een handicap. In 1982 lanceerde ze de “Just Say No” -campagne om het bewustzijn over de gevaarlijke effecten van drugsgebruik te vergroten.

Door de context van licht en het uitgesproken contrast, legt het portret de thema’s van Nancy Reagan vast en brengt het haar glimlach en haar uitstraling over.

Harriet Rebecca Lane Johnston
First Lady van 1857 tot 1861
15de President: James Buchanan

Harriet Lane was een van de, in totaal dertien, First Ladies in de geschiedenis van de Verenigde Staten die niet getrouwd waren met de president. President James Buchanan, haar oom, was een levenslange vrijgezel. ‘Hal’ Lane, zoals haar goede vrienden haar noemden, had interesse in Europese kunst. Toen ze haar kunstcollectie aan de Amerikaanse regering naliet, noemde het Smithsonian Institution haar “The First Lady of the National Collection of Fine Arts.”

In dit portret, richt mevrouw Lane’s blik zich tot de waarnemer, terwijl haar frame is gedraaid ten opzichte van de kijker. Deze positie reflecteert de iconische Mona Lisa van een van de meesters van de Europese beeldende kunst, Leonardo da Vinci.

In de Mona Lisa schilderde da Vinci een berglandschap dat waarschijnlijk zijn eigen compositie was. Het was geen klassiek landschap met een exacte, nauwkeurige horizonlijn, maar een verzameling van vele, diverse lijnen die in een zigzagbeweging door het landschap liepen. De achtergrond van First Lady Lane’s portret roept op dezelfde manier de suggestieve kwaliteit van een landschap op met de beweging vertaald door het medium van Oost-Indische inkt.

Hal was een populaire First Lady. Veel vrouwen destijds imiteerden haar kapsels en zin voor mode. Op het portret draagt ze haar inaugurele baljurk. Ze had de halslijn van deze jurk met 2,5 inch verlaagd; gewaagd en ongekend in de 19e-eeuwse damesmode. Een prominente, lange sjaal is ook in haar hoofd geweven en over haar schouder gedrapeerd. De beweging van de sjaal die haar gezicht omlijst, bezielt haar portret met een zekere tederheid en kwetsbaarheid die verband houdt met haar zachtaardigheid en populariteit.

Tijdens haar termijn als First Lady, pleitte mevrouw Lane voor de rechten van Amerikaanse indianen en hun levenskwaliteit in de Verenigde Staten. De vederachtige kwaliteit die in haar sjaal aan de rechterkant van haar haar, op haar linkerschouder, weerspiegelt elementen van de ceremoniële hoofdtooi van de indianen.

Elizabeth Kortright Monroe
First Lady van 1817 tot 1825
5de President: James Monroe

De ambtstermijn van Elizabeth Kortright Monroe werd getekend door ziekte. Vanwege haar kwetsbare gezondheid kon ze de rol van first lady niet vervullen, zoals ze misschien had gewild.

De spanning tussen een verlangen om te leiden en onmacht vanwille ziekte wordt vastgelegd in mevrouw Monroe’s portret.

De observeerder zal merken dat mevrouw Monroe’s linkeroog merkbaar verschilt van haar rechteroog. Haar gelaat onthult twee verschillende uitdrukkingen. In haar rechteroog is er aanwezigheid, aandacht, welwillendheid en een drive om haar rol als First Lady te vervullen. Haar linkeroog is, hoewel ze rechtstreeks naar de waarnemer staart, verstoken van enige levendigheid; een afwezige blik van gevangenschap, isolatie, en duisternis.

De donkere achtergrond symboliseert de onduidelijkheid en isolatie die haar overschaduwde. Het oefent een kracht uit die de afbrokkelende contouren van haar portret verteert en haar dieper in de duisternis trekt. Op haar voorhoofd zien we nog net haar nette, gekrulde lokken, ontsierd door een vreemde, vormloze indringing. De beweging in de inkt vertegenwoordigt de onzichtbare littekens die worden veroorzaakt door de meedogenloze progressie van het virus dat haar leven teisterde en haar gegijzeld hield.

Tijdens een episode die verband houdt met haar ziekte, valt mevrouw Monroe in de haard waardoor ze brandwonden oploopt. Dit ongeluk markeert haar gezicht met zichtbare littekens zoals afgebeeld op haar linkerwang.

Terugkomend naar het portret als geheel, kan de waarnemer de beweging die op het doek is vastgelegd opnieuw voelen. De verstikkende dominantie van de ziekte die haar vasthield en de onstopbare krachten van de duisternis die haar in de vergetelheid en uit de realiteit trekken.